Psychotherapeut Johan Samson

Onlangs werd ik 40. Een leeftijd waarop je blijkbaar al eens wat vaker achterom kijkt. Of misschien ligt dat gewoon aan mij. 😊

Ik nam er enkele oude foto's van mezelf bij. Foto's van een kleine jongen die nog geen idee had van wat het leven voor hem in petto had.

En terwijl ik naar die foto's keek, vroeg ik me af: ben ik eigenlijk geworden wie ik als kind hoopte te worden?

Heb ik gedaan waar ik toen van droomde? Waar ben ik fier op? Waar heb ik spijt van? En misschien nog belangrijker: waar geniet ik vandaag écht van?

Het vreemde aan zo'n oude foto is dat je naar iemand kijkt die je door en door kent, en tegelijk ook weer niet. Je weet ondertussen wat die jongen allemaal heeft meegemaakt. Welke mensen belangrijk zouden worden, van wie hij afscheid zou moeten nemen, welke dromen werkelijkheid werden en welke onderweg verdwenen.

Sommige dingen zou ik zo opnieuw doen. Andere misschien helemaal anders.

Maar ik denk ook dat we soms zo druk bezig zijn met ons leven te organiseren, met werken, zorgen en verwachtingen waarmaken, dat we vergeten ons af te vragen of het leven dat we leiden nog wel bij ons past.

En misschien hoeft daar niet meteen een antwoord op te komen. Soms is het al waardevol om even stil te staan bij wat je voelt wanneer je terugkijkt.

Dat zijn trouwens ook gesprekken die ik graag voer in mijn praktijk.

Wie mijn pagina volgt, ziet vooral berichten over Denken als Da Vinci, Rots en Water en mijn werk met kinderen. Daardoor zou je bijna denken dat ik alleen kinderen begeleid.

Terwijl een groot deel van mijn agenda eigenlijk bestaat uit gesprekken met volwassenen.

Ook bij kinderen betrek ik graag het gezin. Want een kind groeit niet op zichzelf. Wat thuis, op school en in de relaties rondom dat kind gebeurt, heeft mee invloed op hoe het zich voelt en ontwikkelt.

En bij volwassenen? Daar gaat het soms over heel andere vragen. Over keuzes die ooit vanzelfsprekend leken. Over relaties, verwachtingen, jezelf onderweg wat kwijtgeraakt zijn. Of over het verlangen om eindelijk eens wat meer te leven zoals je zelf zou willen.

Ik vind het bijzonder om mensen op die momenten te mogen leren kennen. Om samen terug te kijken, verbanden te ontdekken en soms ook voorzichtig vooruit te durven dromen.

Want die jongen op mijn oude foto's wist nog niet hoe zijn leven zou lopen.

En ik, op mijn veertigste, weet dat eigenlijk nog altijd niet.

Gelukkig maar. Er mag nog wat te ontdekken vallen.

Misschien moet ik binnenkort nog eens een oude foto bovenhalen. Niet alleen om te zien wie ik vroeger was, maar ook om me af te vragen wie ik nog graag wil worden.

Johan

Je kind wil zijn vrienden op school zien. Maar een hele dag in die drukte? Dat lukt soms gewoon niet.

Autisme Vlaanderen organiseert op 15 oktober een avond over thuisonderwijs wanneer school niet meer lukt. Daar wil ik graag iets aan toevoegen. Want ik vind het belangrijk dat we samen blijven zoeken naar hoe een kind bij de school kan blijven horen.

Die vrienden op de speelplaats. De leerkracht bij wie het zich goed voelt. Samen lachen om iets wat alleen de klas grappig vindt. Dat telt ook mee.

Tegelijk kan zo’n schooldag veel vragen. De geluiden, de drukte, telkens omschakelen, opletten en meedoen. Misschien lukt de leerstof prima, maar is je kind tegen de middag al helemaal op. Of zit het uren te wachten op iets waarover het eindelijk eens moet nadenken.

Dan moeten we samen kunnen bekijken hoe het anders kan.

Ik ben voorstander van samenwerking tussen thuis en school. Als het nodig en mogelijk is, kunnen rustige studiemomenten thuis daar een plaats in krijgen. Even kunnen doorwerken zonder al die prikkels. En op school blijven aansluiten bij de lessen en momenten die voor dat kind belangrijk zijn.

Dat moeten we samen bespreken: met het kind, de ouders, de school en waar nodig het CLB. Wat lukt er? Waar loopt het vast? Wat heeft dit kind nodig om bij te leren én nog wat energie over te houden?

En ook: krijgen de ouders dit thuis geregeld? Kan de school ermee aan de slag? Het moet voor alle drie vol te houden zijn.

Een aangepast traject vraagt duidelijke afspraken. Wie neemt wat op? Wat verwachten we van elkaar? En wanneer zitten we opnieuw samen om te kijken of het helpt?

Want behoeften kunnen veranderen. Wat vandaag goed werkt, kan over een paar maanden opnieuw bijgestuurd moeten worden.

Zo zou ik graag naar die samenwerking kijken: samen zoeken naar een traject waarin een kind kan leren, vrienden kan hebben en het ook kan volhouden.

Welke afspraak tussen thuis en school heeft bij jullie echt geholpen?

Aanleiding: Autisme Vlaanderen.

Johan

Triskaidekafobie. Ooit van gehoord?

Vandaag is het 13 oktober. Gelukkig geen vrijdag. 😉

Vraag aan een kind naar zijn geluksgetal en de kans is groot dat je snel een antwoord krijgt. Maar ook het omgekeerde bestaat: getallen of dagen die ongeluk zouden brengen.

Triskaidekafobie is de angst voor het getal 13.

Maar waar komt die angst vandaan?

Ons brein zoekt voortdurend naar verbanden. Wanneer er op een bepaalde dag iets vervelends gebeurt, kunnen we die datum met ongeluk beginnen associëren. Gebeurt er later opnieuw iets, dan lijkt onze overtuiging bevestigd. De vele keren dat er niets gebeurde, vergeten we gemakkelijk.

Bijgeloof kan ook een groepsgegeven worden. Binnen gezinnen, gemeenschappen en culturen worden overtuigingen soms generaties lang doorgegeven. Kinderen nemen verhalen en gewoontes over van volwassenen die ze vertrouwen. Zo kan een angst blijven bestaan, zelfs wanneer niemand nog weet waar ze oorspronkelijk vandaan komt.

En dat gebeurt niet alleen met bijgeloof. Ook overtuigingen over onszelf, anderen en de wereld kunnen we onbewust overnemen.

Hoe ga je daarmee om?

Door nieuwsgierig te worden naar de oorsprong van je overtuiging. Heb je zelf iets meegemaakt? Of geloof je iets omdat je het altijd zo hebt horen vertellen?

Vervolgens kun je onderzoeken of die overtuiging wel klopt. En wat er gebeurt wanneer je er eens niet naar handelt.

Een geluksgetal hebben kan best fijn zijn. Maar wat als bijgeloof je keuzes begint te bepalen?

Zou jij bijvoorbeeld zonder aarzelen het vliegtuig nemen op vrijdag de dertiende? Of zou je toch liever een dagje wachten?

Vandaag zijn we gelukkig maar dinsdag de dertiende. 😉

Zou jij zonder aarzelen het vliegtuig nemen op vrijdag de dertiende? Of zou je toch liever een dagje wachten?

En misschien is dat nog het meest bijzondere aan onze overtuigingen: hoeveel van wat wij vandaag als waarheid beschouwen, hebben we ooit zelf onderzocht?

Johan

Mama zegt ja. Papa zegt nee. En het kind voelt veel meer dan alleen dat verschil.

Samen een kind opvoeden betekent niet dat je altijd dezelfde mening hebt.

De ene ouder hecht veel belang aan regels en structuur. De andere geeft liever wat meer ruimte.

De ene wil een conflict onmiddellijk uitpraten. De andere heeft eerst tijd nodig om tot rust te komen.

En soms begrijp je werkelijk niet waarom je partner op een bepaalde manier reageert.

Dat hoeft ook niet zo vreemd te zijn.

We brengen allebei onze eigen geschiedenis mee in het ouderschap. Onze ervaringen, overtuigingen, gevoeligheden en misschien ook de dingen die we als kind zelf zo hard hebben gemist.

Wat voor de ene ouder veiligheid betekent, kan voor de andere als beperking aanvoelen.

En wat de ene als vrijheid ervaart, kan bij de andere onzekerheid oproepen.

Kinderen voelen die verschillen vaak haarfijn aan.

Ze merken de blik tussen hun ouders op. De verandering in iemands stem. De stilte na een meningsverschil.

Soms gaan ze zich aanpassen. Ze vertellen iets liever aan mama dan aan papa. Ze proberen niemand teleur te stellen. Of ze voelen zich ongemakkelijk wanneer ze merken dat hun ouders het niet eens zijn.

Dat betekent niet automatisch dat er iets misloopt. Kinderen mogen ontdekken dat mensen verschillend denken en reageren.

Maar er is een belangrijk onderscheid.

Een kind mag de verschillen tussen zijn ouders voelen. Het hoeft ze niet op te lossen.

Het hoeft geen partij te kiezen. Geen boodschappen over te brengen. Geen ouder gerust te stellen. En het hoeft zijn eigen gevoelens niet opzij te zetten om de vrede te bewaren.

Die verantwoordelijkheid ligt bij de volwassenen.

Dat vraagt niet dat je altijd dezelfde opvoedingsstijl hebt. Wel dat je bereid bent om naar elkaar te luisteren, verschillen te bespreken en samen verantwoordelijkheid te dragen voor wat je kind nodig heeft.

En misschien is dat wel een van de mooiste dingen die we kinderen kunnen meegeven.

Dat je van mening mag verschillen zonder elkaar af te wijzen.

Dat je iemand kunt respecteren zonder het altijd eens te zijn.

En dat verbondenheid niet vraagt dat je jezelf verliest.

Kinderen hebben geen twee identieke ouders nodig. Ze hebben volwassenen nodig die hun verschillen zelf kunnen dragen.

Fijne zondag.

Johan

Je ging vanavond eens op tijd in de zetel zitten.

Het is ondertussen negen uur en je bent nog altijd bezig. Er moest nog iets af. Iemand had je nodig. En als je het nu laat liggen, ligt het er morgen nog.

Je weet zelf ook wel dat je wat meer rust kunt gebruiken. Alleen komt het er niet van.

“Ik weet het wel, maar het lukt me niet.”

Op zo’n moment benoem ik dat er misschien iets meespeelt waar je je nog niet bewust van bent. Iets wat je ooit geholpen heeft, en wat je vandaag tegenhoudt.

Misschien merkte je vroeger dat er minder gedoe kwam als jij je aanpaste. Of hielp altijd bezig blijven om moeilijke gevoelens wat op afstand te houden. Dan had die manier van doen op dat moment een functie.

Intussen kan je leven veranderd zijn. En toch blijf je zorgen, aanpassen of doorgaan, ook wanneer dat eigenlijk niet meer nodig is.

Daar kunnen we samen naar zoeken. Wat gebeurt er wanneer je probeert het anders te doen? Waar komt de spanning? Wat maakt het zo moeilijk om iets los te laten?

We kijken naar wat er vandaag speelt, en naar wat je onderweg geleerd hebt.

Dat vind ik een hoopvolle gedachte. Een gewoonte waar je al jaren mee worstelt, kan begrijpelijker worden als je ontdekt waar ze vandaan komt. Van daaruit kunnen we zoeken naar een manier die vandaag beter bij je past.

Kan je wat milder voor jezelf zijn, ook als het nog niet meteen lukt?

Johan

Een kind kan weten dat een masker niet echt is en toch lichamelijk bang zijn. Dit onderscheid tussen weten en voelen is essentieel om de angst van je kind rondom Halloween te begrijpen. Zeker voor kinderen die de wereld intenser verwerken, zoals hoogbegaafde of gevoelige kinderen, vraagt dit om een specifieke benadering. Ik heb geschreven over de balans tussen vermijden en proberen, waarbij het erkennen van de gelijktijdige aanwezigheid van angst en fascinatie centraal staat. De volledige reflectie op deze zoektocht is te lezen via de onderstaande link.

https://www.johansamson.be/post/kind-bang-voor-halloween?utm_source=facebook&utm_medium=organic_social&utm_campaign=halloween-angst&utm_content=2026-10-06-blog-lancering

Johan

Als ouder hoop je dat de leerkracht ziet wat jouw kind nodig heeft. Die leerkracht probeert dat ondertussen voor een hele klas te doen.

Daar sta ik vandaag, op de Dag van de Leerkracht, graag even bij stil.

In mijn werk spreken we vaak over wat kinderen nodig hebben en wat we kunnen aanpassen. En in die gesprekken verdient ook de inzet van de leerkracht aandacht. Het meedenken, iets uitproberen, observeren en opnieuw overleggen wanneer het toch anders loopt dan verwacht.

Bij hoogbegaafde kinderen kan dat behoorlijk wat zoekwerk vragen. Een kind kan ingewikkelde verbanden leggen en vastlopen wanneer iets niet meteen lukt. Het kan eindeloos willen discussiëren en tegelijk moeite hebben om te vertellen waar het bang voor is. Wat een kind begrijpt en wat het nodig heeft om zich veilig te voelen, zijn twee vragen die allebei aandacht verdienen.

Ik vind het belangrijk dat we die zoektocht samen dragen. Ouders kennen hun kind thuis, leerkrachten zien het tussen andere kinderen en begeleiding kan helpen om die ervaringen met elkaar te verbinden. Zo krijgen we samen meer zicht op wat helpt, en krijgt ook de leerkracht meer houvast.

Aan alle leerkrachten: dank voor jullie dagelijkse inzet. Ook voor de aandacht waarvan jullie misschien nooit zullen weten hoeveel die betekend heeft.

Want als volwassenen herinneren we ons soms nog precies bij welke leerkracht we vragen durfden stellen, fouten mochten maken of ontdekten dat we ergens goed in waren. Zo’n ervaring kan lang meegaan, ook wanneer de leerstof intussen wat is vervaagd.

Johan

“Koppig.”

Dat zeggen we snel over een ezel die niet doet wat wij in gedachten hadden.

Bij onze ezels heb ik mezelf daar ook wel eens op betrapt. Ik heb een plan. Zij blijven staan. En in mijn hoofd krijgt hun gedrag meteen een verklaring.

Terwijl ik eigenlijk maar één ding zeker weet: op dat moment komen ze niet mee.

Vandaag is het Werelddierendag. Dan verschijnen er terecht heel wat mooie dierenfoto’s.

Voor mij is het ook een moment om stil te staan bij iets wat dieren mij leren over contact.

Niet omdat een dier een therapeut is. Wel omdat je bij een dier snel merkt dat contact zich niet laat afdwingen.

In therapie hoor ik mensen soms heel streng over zichzelf praten:

“Ik ben gewoon koppig.”
“Ik blokkeer altijd.”
“Ik wil blijkbaar niet genoeg veranderen.”

Maar weerstand betekent niet automatisch dat iemand niet wil.

Soms gaat een gesprek te snel.
Soms heeft zwijgen jarenlang geholpen om overeind te blijven.
Soms voelt hulp aannemen gevaarlijker dan alles zelf dragen.
En soms weet iemand gewoon nog niet hoe hij woorden moet geven aan wat er vanbinnen gebeurt.

Dat betekent niet dat we voor altijd rond die stilstand heen moeten blijven lopen.

En we kunnen wel eerst nieuwsgierig worden naar wat ze probeert te beschermen.

Voor mij zit daar een belangrijk deel van therapie: niet trekken tot iemand beweegt, en ook niet doen alsof elke grens het einde van het verhaal is.

Wel veiligheid en tempo ernstig nemen, en samen zoeken naar een stap die echt van de persoon zelf kan worden.

Een mens is geen ezel, natuurlijk.

Maar we zouden soms wat voorzichtiger mogen zijn met het woord “koppig”.

De betere vraag is vaak:

“Wat maakt dat bewegen nu nog niet veilig genoeg voelt?”

Meer over Werelddierendag:
https://www.worldanimalday.org/about-us/

Johan

“Komaan, dit kun jij toch?”

Een kind bouwt een toren. Het weet precies hoe die eruit moet zien. Dan valt er iets om. De blokken worden weggeduwd. “Ik doe niet meer mee.”

Als ouder denk je: het is maar een toren. We bouwen hem toch opnieuw? Je wilt helpen, en voor je het weet leg je uit waarom het niet zo erg is. Ondertussen wordt je kind alleen maar bozer.

Bij hoogbegaafde kinderen wil ik dan ook weten wat ze van zichzelf verwachten. Zeker als ze vaak horen hoe slim ze zijn. Mogen ze nog iets moeilijk vinden? Hulp nodig hebben? Beginnen zonder te weten of het zal lukken?

Bij sommige kinderen is het bouwwerk in hun hoofd al af. Hun handen moeten het nog maken. Ze zien elk verschil tussen hun plan en wat er werkelijk staat. En daar kunnen ze behoorlijk streng over zijn.

Dan kan “we beginnen gewoon opnieuw” voelen alsof al hun moeite voor niets is geweest. Terwijl jij juist moed wilde geven.

In mijn begeleiding wil ik begrijpen waar een kind vastloopt. Schaamt het zich omdat iemand keek? Denkt het dat opnieuw proberen niets zal opleveren? Of baalt het omdat het zoveel moeite heeft gedaan?

Dat helpt om een volgende stap te vinden. Even stoppen. Samen kijken welk stukje nog stevig staat. Of vragen: “Wat wil je van je plan bewaren?”

Ik wil dat een kind zijn mogelijkheden ontwikkelt én leert dat het onderweg mag zoeken, twijfelen en hulp vragen.

Die verwachting dat je het meteen moet kunnen, kan jaren later nog meespelen.

Je zit op je werk in een overleg. Iemand legt iets uit en je bent even niet mee. Je wilt een vraag stellen, maar je collega’s kennen je als degene die alles snel doorheeft. Dus knik je. Straks zoek je het zelf wel uit.

Thuis zit je er nog een uur op te zoeken. Eén vraag had je misschien verder geholpen. Hulp vragen voelde ongemakkelijker dan zelf blijven puzzelen. Ze verwachten toch dat ik dit weet?

Hoeveel ruimte laten we in ons idee van ‘slim of volwassen zijn’ voor twijfelen, iets nog niet weten en samen naar een antwoord zoeken?

Johan